Now playing

Classy Penguin από τους The Books.

Κι αυτό θα περάσει

Ένας ισχυρός βασιλιάς, κυβερνήτης πολλών περιοχών, απόχτησε τόσο μεγαλείο ώστε σοφοί άνθρωποι τον υπηρετούσαν. Αλλά μια μέρα βρέθηκε σε σύγχιση και κάλεσε τους σοφούς του να τον βοηθήσουν. Τους είπε: “Δεν ξέρω την αιτία αλλά κάτι με σπρώχνει ν’ αναζητήσω ένα ορισμένο δακτυλίδι που να με βοηθήσει να έχω σταθερότητα και γαλήνη. Πρέπει ν’ αποχτήσω ένα δακτυλίδι το οποίο όταν θα είμαι λυπημένος θα με κάνει χαρούμενο κι όταν θα είμαι χαρούμενος θα με κάνει λυπημένο”. Οι σοφοί συμβουλεύτηκαν ο ένας τον άλλο, έπεσαν σε βαθειά συλλογή και τελικά αποφάσισαν για το είδος του δακτυλιδιού που θα έπρεπε ν’ αποκτήσει ο βασιλιάς.

Το δακτυλίδι που αποφάσισαν να προτείνουν στο βασιλιά θα ήταν ένα δακτυλίδι πάνω στο οποίο θα ήταν γραμμένη η φράση “Κι αυτό θα περάσει”.

Αττάρ της Νισαπούρ

Από το βιβλίο του Γιάννη Υφαντή “Οι Μυστικοί της Ανατολής”, εκδόσεις Ερατώ, 1989.

Now playing

Fair Doreen από τους Tunng. Video από την Megan Majewski .

Τα καλά της κρίσης

Με την συζήτηση, για πιθανή κατάρρευση των αγορών και πάει λέγοντας, να παίρνει τα πάνω της τον τελευταίο καιρό, ο Γιάννης Πετρίδης την προηγούμενη εβδομάδα στο Τρίτο Πρόγραμμα, σε εκπομπή-αφιέρωμα στο οικονομικό κραχ, έβαλε το τραγούδι που στο βίντεο ερμηνεύει ο Tom Waits. Τους στίχους μπορείτε να τους βρείτε εδώ. Και η ζωή συνεχίζεται…

Ευκαιρίας δοθείσης

Για όσους/ες από εσάς ενδιαφέρονται να μας γνωρίσουν από κοντά, θα είμαστε στην Θεσσαλονίκη με αφορμή το Π.Ο.Σ. και, πιο συγκεκριμένα, την Παρασκευή 23/10  αίθουσα Ε’ έχουμε Ελεύθερη Ανακοίνωση 9-9.10 (ναι, είναι πολύ πρωί…) με θέμα ‘Απόψεις για την στοματική υγεία και υγιεινή ατόμων που παρακολουθούν προγράμματα απεξάρτησης στην περιοχή της Αθήνας’ . Εννοείται ότι την ίδια μέρα έχει ενδιαφέρουσες ομιλίες με αντικείμενο την Κοινωνική Οδοντιατρική και την Αγωγή Στοματικής Υγείας, όπου θα παρεβρεθούμε επίσης.

Αλλαγή θέματος.

Την Δευτέρα ήμουν τυχερός, καθώς βρέθηκα σε δύο πολύ όμορφες εκδηλώσεις: η πρώτη ήταν η συνέντευξη του σκηνοθέτη Ken Loach στον βιβλοπωλείο Ιανός και η δεύτερη ήταν η συναυλία του Kronos Quartet στο Παλλάς. Και για τα δύο θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες (το εννοώ!) θα περιοριστώ όμως σε δύο μικρά σχόλια.

Για το πρώτο: όσο μεγάλος και αν είναι ο Δάσκαλος, παραμένει αναξιοποίητος εφόσον δεν υπάρχει κάτι για το οποίο χρειάζεσαι την καθοδήγησή του.

Για το δεύτερο: what is the taste of music? ή what is the music of taste?

Φόβος ή τεμπελιά;

Απόσπασμα από την τανία Waking Life του Richard Linklater. Εάν το ερώτημα έχει ισχύ, αναρωτιέμαι: τι μας φοβίζει και ποιο είναι το πολικό της τεμπελιάς;

Υλικό για μελέτη

Πατώντας εδώ θα βρείτε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Στοματική Υγεία (πηγή: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης)

Πατώντας εδώ θα βρείτε το Σχέδιο Νόμου για την Οργάνωση και Λειτουργία του Γενικού Συστήματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (πηγή: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης)

Πατώντας εδώ θα βρείτε το Προεδρικό Διάταγμα για την ίδρυση και Λειτουργία Ιδιωτικών Φορέων Παροχής Υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (πηγή: Νέα Κίνηση Οδοντιάτρων Θεσσαλονίκης)

Έρχεται και το 28ο ΠΟΣ…

Καλό διάβασμα! (οι ερωτήσεις θα είναι πολλαπλής διαλογής)

Στοχασμός για την Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΟΣΑ, Δευτέρα 22/09 (Οι κανόνες της διαπραγμάτευσης)

Ο οδοντιατρικός κλάδος βρίσκεται, τα τελευταία χρόνια, σε διαρκείς διαπραγματεύσεις με τις ηγεσίες διαφορετικών υπουργείων, για μία σειρά από σοβαρά ζητήματα: το ασφαλιστικό, το φορολογικό, ο ανταγωνισμός, η λειτουργία του συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας της υγείας, η εμπορευματοποίηση της υγείας, οι συμβάσεις με ταμεία, οι άδειες λειτουργίας οδοντιατρείων κ.ά. Είναι γεγονός ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συνδικαλιστικά όργανα τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις και οι οδοντίατροι βρισκόμαστε διαρκώς σε μία κατάσταση έκπληξης και θυμού για τις αδικίες που δεχόμαστε και την αδράνεια που παρατηρούμε στις αντιδράσεις των εκπροσώπων μας. Είναι επίσης γεγονός ότι η πολιτική ηγεσία σπάνια δέχεται έναν επί της ουσίας διάλογο για τα επί μέρους ζητήματα και, με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται επιπλέον πόλωση και αντιπαράθεση.

Η θεωρία των διαπραγματεύσεων μπορεί να προσφέρει ένα ψύχραιμο τρόπο αντίληψης της κατάστασης και, πιθανώς, εναλλακτικές λύσεις για την διεκδίκηση αιτημάτων και την επίτευξη στόχων.

Ανεξαρτήτως των εμπλεκομένων πλευρών και του διακυβεύματος, φαίνεται πως υπάρχουν πέντε βασικά στάδια-διεργασίες σε μία διαπραγμάτευση:

· Η προετοιμασία για την διαπραγμάτευση

· Η έναρξη της διαπραγμάτευσης

· Η ανταλλαγή πληροφοριών

· Η προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος και

· Η επίτευξη ή μη συμφωνίας

Γενικά, το πιο σημαντικό στάδιο από όλα φαίνεται πως είναι εκείνο της προετοιμασίας: μία καλή προετοιμασία αποτελεί το 85% μιας επιτυχημένης διαπραγμάτευσης. Σε αυτή την φάση προσδιορίζεται το διακύβευμα και θέτονται οι στόχοι που θέλουμε να πετύχουμε από την διαπραγμάτευση. Επεξεργαζόμαστε εναλλακτικές λύσεις, προσδιορίζουμε ενδεχόμενες συνέπειες και καθορίζουμε επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Είναι εδώ που χρειάζεται να περιγράψουμε την ΒΑΤΝΑ (Best Alternative to a Negotiated Agreement) δηλαδή την ελάχιστα αποδεκτή συμφωνία, πέραν της οποίας δεν μπορούμε να συνεχίσουμε την διαπραγμάτευση [για παράδειγμα, ζητάω για το σπίτι που πουλώ 100.000€, είμαι ικανοποιημένος με 90.000€ αλλά δεν πέφτω κάτω από 80.000€ (ΒΑΤΝΑ)]. Κατά την προετοιμασία γίνεται προσεκτική μελέτη του ιστορικού της σχέσης των δύο πλευρών και διερευνώνται τα διαπραγματευτικά ατού και τα στοιχεία ισχύος που διαθέτουμε. Σε κάθε περίπτωση, ο προσδιορισμός των προαναφερθέντων δεδομένων αφορά όχι μόνο τους στόχους και τις προσδοκίες της δικής μας πλευράς αλλά και εκείνα της άλλης πλευράς. Ο σχεδιασμός στρατηγικής και η δημιουργία ατζέντας αποτελούν τα τελευταία στάδια της προετοιμασίας και την σύνθεση όλων των δεδομένων που έχουμε συλλέξει.

Η έναρξη μίας διαπραγμάτευσης αφορά, συνήθως, ένα πρωτόκολλο που σχετίζεται με τις ημερομηνίες και την διάρκεια των συναντήσεων, την ατζέντα των συνομιλιών κλπ. Οι δεξιότητες του διαπραγματευτή, αποτελούν τα σημαντικότερα στοιχεία, στα επόμενα στάδια της διαπραγμάτευσης (ανταλλαγή πληροφοριών, προσπάθεια επίλυσης, επίτευξη συμφωνίας): οι επικοινωνιακές ικανότητες, το διαπραγματευτικό στυλ, η καλή προετοιμασία, η δημιουργική διαχείριση των συναισθημάτων, η ακεραιότητα και το κύρος του διαπραγματευτή επηρεάζουν, σε μεγάλο βαθμό, την πορεία και το αποτέλεσμα της διαδικασίας.

Όπως, βέβαια, γνωρίζουμε η επίτευξη συμφωνίας δεν είναι πάντοτε εφικτή. Και στην περίπτωση που υπάρχει αποτέλεσμα στις διαπραγματεύσεις, δεν σημαίνει ότι είναι ικανοποιημένες και οι δύο πλευρές. Η διαδικασία που περιγράφηκε μπορεί να έχει «κυκλικό χαρακτήρα», καθώς μετά από μία αποτυχημένη διαπραγμάτευση υπάρχει πλούσιο υλικό για καλή προετοιμασία, μέχρι την επόμενη συνάντηση.

Ας προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε όσα αναφέρθηκαν μέχρι τώρα στην περίπτωση των διεκδικήσεων των οδοντιάτρων από την Πολιτεία.

· Πόσο καλά προετοιμασμένοι είμαστε, πριν ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις με τους εκάστοτε υπεύθυνους φορείς;

Αυτό σημαίνει ότι για κάθε μία παράμετρο, από αυτές που αναλύθηκαν παραπάνω (π.χ. στόχοι, εναλλακτικές, ατζέντα κλπ), υπάρχει σαφής περιγραφή των δεδομένων και των στοιχείων που την απαρτίζουν. Κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο, όχι μόνο επειδή θα χρειαστεί να έχουμε ισχυρή θέση αλλά, κυρίως, γιατί οφείλουμε να ενημερώσουμε εκείνους που εκπροσωπούμε (δηλαδή τους οδοντιάτρους που είναι και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι) για την στρατηγική που πρόκειται να ακολουθήσουμε κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων, να την υποστηρίξουμε με επιχειρήματα, να είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε τις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν σε περίπτωση αποτυχίας και το κυριότερο να περιγράψουμε δημιουργικούς τρόπους διεκδίκησης των συμφερόντων και προσέγγισης των στόχων. Για παράδειγμα, η περίπτωση του Προεδρικού Διατάγματος για την λειτουργία ιδιωτικών φορέων παροχής υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, που ήταν και το θέμα της έκτακτης γενικής συνέλευσης του ΟΣΑ, την Δευτέρα 22/09. Ορισμένες απορίες άξιες λόγου: τι ακριβώς προτείνει το σχέδιο νόμου; Σε ποια φάση της διαδικασίας βρίσκεται η ψήφισή του; Με ποιους τρόπους επηρεάζει τον οδοντιατρικό κλάδο και γιατί; Υπάρχουν συνάδελφοι που πλήττονται και υπάρχουν συνάδελφοι που ωφελούνται; Ποιες ήταν οι θέσεις των συνδικαλιστικών μας οργάνων στο παρελθόν και σήμερα και ποια επιχειρηματολογία τις συνοδεύει; Τι ακριβώς επιδιώκουμε από τις διαπραγματεύσεις και γιατί; Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες μίας επιτυχημένης και μίας αποτυχημένης, για εμάς, διαπραγμάτευσης; Ποια είναι τα διαπραγματευτικά μας ατού; Ποιοι είναι οι σύμμαχοί μας; Από πού πηγάζει η όποια ισχύς διαθέτουμε και με ποιους τρόπους μπορούμε να την ενισχύσουμε; Ποια στρατηγική επιλέγουμε να ακολουθήσουμε και πώς σχετίζεται με τις προσδοκίες που έχουμε για το μέλλον του κλάδου; Γιατί επιλέγουμε συγκεκριμένες κινητοποιήσεις και όχι κάποιες άλλες; Με ποιους τρόπους λαμβάνονται οι αποφάσεις και πως ενημερώνονται οι ενδιαφερόμενοι; Ποιοι παίρνουν μέρος στις διαπραγματεύσεις και γιατί;

Ποιοι είναι οι στόχοι και οι επιδιώξεις του Υπουργείου με την κατάθεση του νομοσχεδίου; Σε ποια σημεία μπορεί να συμφωνούμε με τις προτάσεις του Υπουργείου και γιατί; Με ποιους τρόπους έχουμε επιλέξει να γεφυρώσουμε τις διαφορές, πού πετύχαμε, πού αποτύχαμε και γιατί;

Εάν είχαν τεθεί και απαντηθεί, έως ένα βαθμό, κάποια από αυτά τα ερωτήματα στην συνάντηση της Δευτέρας (ίσως και νωρίτερα) τότε οι απόψεις που κατατέθηκαν εκείνο το βράδυ, από όσους συναδέλφους τοποθετήθηκαν πάνω στο θέμα, μπορεί να ήταν πολύ διαφωτιστικές και σίγουρα λιγότερο χαώδεις και ασύνδετες. Σε ένα πλαίσιο καλά προσδιορισμένο κάθε θέση, άποψη ή φωνή έχει μοναδική αξία και σημασία και δεν πάει χαμένη. Αντιθέτως, σε μία συζήτηση χωρίς όρια, με ελλιπή πληροφόρηση και ασαφές περιεχόμενο ακόμη και τα καλύτερα επιχειρήματα μπορεί να λιμνάσουν στο πεδίο της απροσδιοριστίας.

· Η απουσία οράματος και σχεδιασμού για το μέλλον του κλάδου –κατά συνέπεια και για το μέλλον της φροντίδας της στοματικής υγείας του Ελληνικού πληθυσμού, καθώς αυτά τα δύο σε μεγάλο βαθμό τέμνονται- είναι εμφανής. Και, όπως γνωρίζουμε πολύ καλά, η φύση απεχθάνεται τα κενά: εάν δεν υπάρχει ξεκάθαρη και ομόφωνη, κατά το δυνατόν, θέση για το είδος των υπηρεσιών που θέλουμε να προσφέρουμε και την ταυτότητα του κλάδου που ζητάμε να είμαστε, κάποιος άλλος θα το κάνει αυτό για εμάς.

· Εάν συνδικαλισμός είναι η απλή αντιπαράθεση απόψεων και όχι ο γόνιμος διάλογος που θα οδηγήσει σε κοινές αποφάσεις και κινητοποιήσεις, τότε σε αυτόν τον τομέα είμαστε ακόμη στο δόγμα «πονάει δόντι, βγάζει δόντι». Χρειάζονται υπερβάσεις, υποχωρήσεις, ανοιχτά αυτιά, διάθεση ανάληψης ρίσκων και, το κυριότερο, ανοικτή πληροφόρηση, άμεση ενημέρωση και επιμονή.

· Για να μπορέσουμε να κρίνουμε εάν κάποιοι μας εκπροσωπούν ικανοποιητικά ή όχι, χρειάζεται η ενεργητική μας συμμετοχή, η δημιουργική ενασχόληση με τα κοινά (ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τον καθένα) και η διαρκής διερεύνηση δεδομένων που μπορεί να βρίσκονται έξω από τον χώρο του ιατρείου μας. Χρειάζεται να απαιτήσουμε σαφήνεια, ξεκάθαρες θέσεις και σαφή επιχειρήματα καθώς, μόνο με αυτό τον τρόπο μπορεί να πραγματοποιηθεί γόνιμος και ανοικτός διάλογος.

· Όπως παρατήρησε ένας συνάδελφος, το βράδυ της Δευτέρας, φαίνεται να υπάρχουν τρεις κατηγορίες οδοντιάτρων –και μάλλον εννοούσε την μεγάλη πλειοψηφία των ελεύθερων (πολιορκημένων) επαγγελματιών: εκείνοι που οδεύουν προς την σύνταξη, αυτοί που βρίσκονται στα μέσα περίπου της άσκησης του επαγγέλματος και οι νέοι. Τα συμφέροντα των ομάδων αυτών δεν είναι πάντοτε τα ίδια και αρκετές φορές βρίσκονται σε αντιπαράθεση. Αυτό δεν είναι κακό. Εκείνο, όμως, που είναι καταστροφικό βρίσκεται στην αδυναμία κατανόησης των ουσιαστικών δυσκολιών που μπορεί να αντιμετωπίζει η κάθε ομάδα, προβλήματα και δυσκολίες που τελικά αφορούν όλους μας. Δεν χρειάζεται να επαναληφθεί το φαινόμενο της προηγούμενης δεκαετίας, όπου οι τότε νέοι οδοντίατροι καλέστηκαν να αντεπεξέλθουν στις καινοφανείς και ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες του ελεύθερου επαγγέλματος (μεγάλος αριθμός οδοντιατρείων, απουσία συμμετοχής ταμείων, οικονομική δυσπραγία κλπ), μακριά από τις φιλοδοξίες και τις προσδοκίες τους. Η πρόληψη εμφάνισης αυτής της κατάστασης, αλλά και η ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων, ήταν σε μεγάλο βαθμό ευθύνη των Συλλογικών οργάνων, τα οποία όφειλαν να είχαν την διορατικότητα να προβλέψουν τα γεγονότα και την τόλμη να επιβάλλουν τρόπους αποφυγής τους. Αντίθετα, παρατηρήθηκε καθυστέρηση στις αντιδράσεις, ασυνεννοησία, ατολμία και απουσία στρατηγικής (αυτό είναι μάλλον κάποιου τύπου μοτίβο, αφού αναδύεται διαρκώς). Η ηγεσία που ενδιαφέρεται και ανησυχεί, είναι υποχρεωμένη να ‘διαβάσει’ προσεκτικά και σε βάθος τα δεδομένα, προκειμένου να απαντήσει στις δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον της φροντίδας της στοματικής υγείας στη χώρα. Εξάλλου, είναι η παρουσία στα δύσκολα που βαραίνει για τον καπετάνιο και οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε απαιτητικές καταστάσεις κρίνουν το έργο και την δράση του. Ποτέ δεν είναι αργά για να μάθουμε από τα λάθη του παρελθόντος. Ίδωμεν.

Η ιστορία

Είμαι ένας αρκετά συνηθισμένος άνθρωπος, λίγο ψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και με καλή σωματική διάπλαση -αλλά δεν είμαι αθλητής ούτε γίγαντας. Εκείνο που είναι διαφορετικό σε μένα είναι η  εσωτερική μου “επίπλωση”: έχει κάποια σχέση με το γεγονός ότι το μυαλό μου δεν έχει τοίχους, πάτωμα και ταβάνι. Τ’ αστέρια διαπερνούν με τις αχτίδες τους αυτή τη λογική, τακτοποιημένη και φυσιολογική κατοικία των σκέψεων. Η θάλασσα, οι αληγείς άνεμοι κι οι μουσώνες κυλούν μέσα από το μυαλό μου, που ανήκει σε μένα και σε κανέναν άλλον. (…)

Έχω στην κατοχή μου μερικά βιβλία, μερικά ξεφτισμένα τετράδια με νότες και τα έγγραφά μου, που πιστοποιούν ότι είμαι ναυτικός. Δεν έχω τίποτε άλλο δικό μου. Αλλά δεν είμαι ποτέ  μόνος, δεν νιώθω ποτέ εγκαταλελειμμένος. Δεν χρειάζεται παρά να αντικρύσω ή να φανταστώ τη θάλασσα, τη στεριά ή τον ουρανό, για να νιώσω πολύ κοντά μου τα πνεύματα -πιο κοντά από κάθε φίλο ή συγγενή, πιο ζεστά από κάθε ερωμένη. Όπως είπα, δεν είναι αίσθημα, δεν είναι όνειρο, δεν είναι έκσταση. Βλέπω τα πνέυματα με την συνείδησή μου σε πλήρη εγρήγορση, με απόλυτη πνευματική διαύγεια κι ηρεμία. Τα βλέπω ζώντας μια κατάσταση απόλυτης νηφαλιότητας. (…)

Για μένα, μία τεράστια, συγκεντρωτική, δημιουργική πνευματική δύναμη, που συντηρεί τα πάντα, κρατάει στη θέση τους μέσα στο άπειρο τους πλανήτες, τη γη και τ’ άστρα. Την ίδια πνευματική δύναμη αισθάνομαι κι εντός μου, στην πιο μύχια συνείδησή μου, στην αναπνοή μου -στο πιο ιδιαίτερο, μισοσυνειδητό Εγώ μου. Είναι η ίδια άπειρη, κοσμική πνευματική δύναμη που ζει στον γαλαξία και τον κρατάει σταθερό, η ίδια δύναμη που κυβερνάει την πραγματικότητα της ύπαρξής μου. Σ’ όλους τους ανθρώπους, ακόμα και στους πιο κτηνώδεις και ποταπούς, συναντώ το ίδιο καταπιεσμένο, ασυνειδητοποίητο, κακοποιημένο, αλλά ωστόσο ζωντανό πνεύμα. Σ’ όλα τα ζώα, σ’ όλα τα φυτά, στον άνεμο, στη θάλασσα, στα βουνά -παντού υπάρχει αυτή η δύναμη, από το μικρότερο χορταράκι ως τ’ αμέτρητα άστρα του γαλαξία, από το εσωτερικό των ατόμων ως τα βάθη της  θάλασσας και το άπειρο του διαστήματος. (…)

Πέρασαν πολλά χρόνια ώσπου να καταλάβω ότι ήμουν μόνος με τα όσα έβλεπαν τα μάτια του εσώτερου είναι μου. Μόνον όταν ενηλικιώθηκα έμαθα να σωπαίνω για αυτά, να τα κρατάω για τον εαυτό μου, για να μην με περιγελάσουν οι άλλοι.

Αλλά δεν βρίσκομαι πάντα σ’ αυτή την κατάσταση αφύσικης εγρήγορσης, νηφαλιότητας και πνευματικής διαύγειας. Υπάρχουν καιροί που το μυαλό μου κλείνει, που ο εγκεφαλικός φλοιός μου αποτελεί έναν ανένδοτο κι αξεπέραστο φραγμό, τόσο στεγανό ώστε ούτε καν τα πνεύματα κι οι σκέψεις δεν μπορούν να τον διαπεράσουν. Είναι οι φάσεις όπου νιώθω γύρω μου σκοτάδι και σύγχυση, όπου δεν μπορώ να διακρίνω κανένα νόημα στη ζωή και στον κόσμο. Για μένα, που είμαι συνηθισμένος να βλέπω μια συνάφεια ανάμεσα σ’ όλα τα πράγματα, να βλέπω σ’ όλα μια ξεκάθαρη, χρυσή σημασία, αυτές οι φάσεις της σύγχυσης και της έλλειψης νοήματος δύσκολα υπομένονται. Με γεμίζουν απόγνωση κι ανημπόρια. Ναι, την ξέρω αυτή τη ζοφερή κατάσταση. Αλλά είναι μια εξαίρεση, μια κατάσταση που την προξενεί η αδυναμία κι η κούραση, όταν η σκέψη χάνει τη δύναμή της και το κορμί τη σβελτάδα του. Στην μυθολογική ακόμα ιατρική του περασμένου αιώνα, του δέκατου όγδοου, θα έλεγε κανείς ότι αυτό το σκοτείνιασμα, μελαγχολία και η αφασία του πνεύματος οφείλονται στο γεγονός ότι δηλητηριασμένοι χυμοί και σάπιες αναθυμιάσεις ποτίζουν τα νεύρα και τον εγκέφαλο. Αλλά μια τέτοια περίοδο απόγνωσης τη διαδέχεται πάντα μια καινούρια αφύπνιση και μια βαθιά ανανέωση. (…)

Οι περισσότεροι άνθρωποι, ακόμα κι εκείνοι που τους ξενίζει η εμπειρία μου για την καθαρά πνευματική φύση του σύμπαντος, θα συμφωνήσουν σίγουρα μαζί μου ποιος είναι ο σκοπός της ανθρωπότητας: είναι να μοιραστούμε όλοι οι άνθρωποι αυτόν τον πλανήτη αδελφικά ανάμεσά μας, ν’ αξιοποιήσουμε τους θησαυρούς της γης ζώντας αρμονικά, δίκαια και ελεύθερα. Κι ο δρόμος που οδηγεί εκεί είναι ο δρόμος της ελευθερίας, ο δρόμος της δικής μας επιλογής. Φυσικά, όταν επιλέγεις κάτι σημαίνει ότι αφήνεις κάτι άλλο. Η επιλογή σημαίνει μοναξιά κι η ελευθερία σημαίνει, επίσης, ελευθερία να κάνεις το κακό. Η απελευθέρωση της ανθρωπότητας πρέπει να είναι έργο της ίδιας της ανθρωπότητας. (…)

Αυτό είναι η ιστορία: είναι ο δρόμος της ελευθερίας, κι αυτό τον δρόμο τον πορευόμαστε ελεύθερα, είτε την θέλουμε την ελευθερία είτε όχι. Η πορεία θα είναι γεμάτη ψεύτικους αρχηγούς και σκάρτους καθοδηγητές, γεμάτη λαοπλάνους και ψευτοπροφήτες, κι εμείς έχουμε την ελευθερία να διαλέξουμε για λυτρωτές μας ενσαρκώσεις του Κακού, την ελευθερία να τους προσκυνάμε και να τους ακολουθούμε, όπως κι αυτοί έχουν την ελευθερία να μας παραπλανούν.  Όμως αυτός ο ζοφερός, αιματηρός δρόμος της ελευθερίας είναι ο δρόμος της συνάντησης της ανθρωπότητας με τον εαυτό της.

Η ίδια πνευματική δύναμη που υπάρχει παντού και διατηρεί τα πάντα, που σηκώνει ήλιους του γαλαξία και το δικό μας, μικρό ηλιακό σύστημα, που διαπερνά κάθε όστρακο στα βάθη της θάλασσας, που πλημμυρίζει κάθε σπουργίτι με ζωή, που κάνει τον καρχαρία ανήσυχο, πεινασμένο και αδηφάγο, που έδωσε στο αρνί μια φοβισμένη και ειρηνική ψυχή, η ίδια πνευματική δύναμη που κάνει ένα ηφαίστειο να εκρήγνυται και που εξαπολύει ένα κυκλώνα, η ίδια αυτή δύναμη φωλιάζει και στο εσωτερικό του ανθρώπου. Κατακλύζει την ψυχή του ανθρώπου μ’ όνειρα και οράματα, κάνει την ενάτη συμφωνία να γεννηθεί στην παλλόμενη ψυχή του Μπετόβεν, στον τρικυμισμένο νου του. Μας τρέφει με λαγαρές, γεμάτες σημασία εικόνες και σκέψεις και φωλιάζει στο πιο μύχιο, στο πιο κρυμμένο, εσώτατο Εγώ μας, σ’ αυτό το μυστηριώδες, ασύνειδο πνευματικό κέντρο, στο αθάνατο κομμάτι του ανθρώπου. Στο απάνεμο μάτι του τυφώνα. Ακόμα και για τη ζωή του μεμονωμένου ατόμου, υπάρχει ένας δρόμος: ο ίδιος δρόμος μ’ εκείνον της ανθρωπότητας. Είναι η  συνάντηση του κάθε ξεχωριστού ανθρώπου με τον εαυτό του, με το ενδόμυχο, πνευματικό Εγώ του, με το γαλήνιο κέντρο του κυκλώνα που λυσσομανάει μέσα του. (…)

Ό,τι είναι αθάνατο στον άνθρωπο, αλλάζει συνεχώς κατοικία ανάμεσα στον ουρανό και τη γη. (…) Και στο άστρο που κατοικούμε υπάρχουν  εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι που συμμερίζονται αυτή την ιδέα. Βέβαια, είναι άνθρωποι μ’ αλλιώτικο χρώμα δέρματος από το δικό μας το λευκό. Είναι κίτρινοι, μαύροι, καφετιοί και λαδόχρωμοι και ζουν σ’ άλλα μέρη του κόσμου. Για μένα, τον ναυτικό, που πάντα ταξιδεύει κι έχει για πατρίδα του ολόκληρο τον στρογγυλό πλανήτη μας, αυτό δεν είναι αλλόκοτο και δεν δίνω μεγάλη σημασία στις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στους ανθρώπους. Δεν περιφρονώ τις ψυχές των φυλών που σήμερα τους έχουν αρπάξει τις χώρες τους και που δεν τρώνε παρά τα ψίχουμα που πέφτουν από το τραπέζι του λευκού ανθρώπου.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Jens Bjorneboe “Καρχαρίες”. Εκδόσεις Μέδουσα 1987, μετάφραση Δημ. Κούρτοβικ.

Griefwalker

“Αυτό που πρόκειται να σου πω -και σαν μητέρα ίσως είναι δύσκολο να το δεχτείς- αυτό που θα σου πω, λοιπόν, ως ένας γονέας προς έναν άλλο, νομίζω πως είναι η αλήθεια. Οι δυνατότητες της οικογένειάς σου να παραμείνει οικογένεια και μετά που θα πεθάνεις, θα προκύψουν από το πώς θα πεθάνεις:όχι από τι, αλλά από τον τρόπο που έγινε. Με άλλα λόγια, το πόση ανθρωπιά μπορεί να έχεις την στιγμή που αντιμετωπίζεις κάτι που σε τραβάει μακριά από το να έχεις ανθρωπιά, είναι αυτό που θα προσδιορίσει τι είδους οικογένεια μπορεί να είστε. Όπως το τραπέζι που στρώνεις, καθορίζει τι είδους φαγητό θα φάς“

Ο Stephen Jenkinson έχει ονομαστεί ο Άγγελος του Θανάτου. Είτε βρίσκεται δίπλα στο κρεβάτι μίας ετοιμοθάνατης γυναίκας, είτε μιλάει σε γιατρούς που ασχολούνται με ετοιμοθάνατους ασθενείς, ο Jenkinson μεταφέρει το μήνυμα που οι περισσότεροι δεν θέλουν να ακούσουν: ο θάνατος δεν είναι κάτι που χρειάζεται να το αρνούμαστε ή να το αποφεύγουμε -αλλά μάλλον να “συμφιλιωνόμαστε” με αυτό.

Απόσπασμα από το ντοκυμαντέρ/πορτρέτο για τον Stephen Jenkinson, του Tim Wilson. Eνδιαφέρον, νομίζω.

Τετάρτη, 25 Ιανουαρίου 1961*

“Ο θάνατος είναι ο μόνος σοφός σύμβουλος που διαθέτουμε. Όταν νιώθεις, όπως πάντοτε σου συμβαίνει, πως όλα σου πάνε στραβά και σ’ οδηγούν στην καταστροφή, γύρισε προς τον θάνατό σου και ρώτησέ τον εάν είναι έτσι. Ο θάνατός σου θα σου πει πως κάνεις λάθος και πως τίποτε άλλο δεν μετράει έξω από το άγγιγμά του. Και θα προσθέσει: εγώ δεν σε άγγιξα ακόμα.” Carlos Castaneda, Ταξίδι στο Ιξτλάν. Εκδ. Καστανιώτη 1978

Κάποια πράγματα που κατάλαβα το καλοκαίρι που πέρασε:

Όταν δίνεις συμβουλές, να έχεις στο μαυλό σου ότι ο πρώτος που χρειάζεται να τις ακούσει είσαι εσύ ο ίδιος

Δεν μπορείς να τα καταφέρεις όλα μόνος σου.

Αυτά που μας συμβαίνουν κάθε μέρα οφείλουν να μας προκαλούν δέος και επαγρύπνηση μάλλον, παρά αδιαφορία και βαριεστημάρα.

Όταν κάτι τελειώνει αρχίζει κάτι καινούριο. Το οποίο θα τελειώσει και αυτό κάποτε.

Ο θάνατος αγγίζει ανθρώπους, σχέσεις, όνειρα, φιλοδοξίες, προσδοκίες… you name it. Δεν έχει νόημα να αποφεύγουμε να μιλάμε για αυτό.

Κάποια πράγματα δεν επιστρέφουν ποτέ. Είναι καλό να τα φροντίζεις και να τα αγαπάς όσο βρίσκονται πλάι σου.

Δεν ξέρω, πλέον, τι είναι υγεία. Η αρρώστια μοιάζει λίγο περισσότερο ξεκάθαρη.

Αναρωτιέμαι εάν πράγματι θέλω να αλλάξω. Και εάν έχει έρθει ο καιρός…

Οι μεγαλύτερες αλλαγές συμβαίνουν, μάλλον, εντός μας.

Αγάπη είναι η απάντηση. Το ζήτημα είναι ότι το ερωτήμα, συνήθως, επιμένει.

Πολλές φορές χρειάζεται απλώς να είμαστε αδίστακτοι.

Πολλές φορές απλώς δεν υπάρχουν λόγια.

* Για τον Ηλία (We’ll meet again), την Ανθή (I heard u) και την Κατρίν (the river knows)