Κοινωνική αδικία vs Νοσογονιδιώματος

Στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία (ένθετο ‘Ε’, 25-01-09), δημοσιεύθηκε συνέντευξη του κοινωνικού επιδημιολόγου Richard Wilkinson, με τον τίτλο “Η κοινωνική αδικία βλάπτει σοβαρά την υγεία”. Την Τετάρτη 28/01, αναρτήθηκε στο e-tipos.com, είδηση με τίτλο “Ο νέος ‘χάρτης’ των ασθενειών”.

Ακολουθεί απόσπασμα από την συνέντευξη, ενώ την είδηση για την σημασία του γονιδιώματος μπορείτε να την αναζητήσετε εδώ. [Δύο  άρθρα για την σχέση στοματικής υγείας και κοινωνικών ανισοτήτων είναι: Petersen PE: Sociobehavioral factorsin dental caries- international perspectives. Community Dent. Oral Epidimiol. 2005 Aug;33(4):274-9 και Watt R., Sheiham A.: Inequalitiesin oral health- a review of the evidenceand recommendations for action. BDJ 1999 Jul 10;187(1):6-12]

“Για την σχέση υγείας και κοινωνικών ανισοτήτων, το ’60 και ’70, πολλοί έδιναν μια δαρβινιστική εξήγηση στο φαινόμενο. Έλεγαν ότι οι ανισότητες είναι παράγωγα μιας φυσικής επιλογής, μέσω της οποίας οι υγιείς ανέβαιναν τη σκάλα της κοινωνικής ιεραρχίας, ενώ όσοι είχαν προβλήματα υγείας έπεφταν κοινωνικά στον πάτο…

Πολλοί λένε ότι η εθνική κουλτούρα κάθε χώρας επηρεάζει τα επίπεδα των κοινωνικών ανισοτήτων της, αλλά υποψιάζομαι ότι οι ανισότητες είναι εκείνες που γεννάνε τις διαφορετικές κουλτούρες και όχι το αντίστροφο…

Είμαστε, λοιπόν, ικανοί για το καλύτερο και για το χειρότερο. Το τι κάνουμε τελικά έχει σχέση με το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο βρισκόμαστε. Και η ανισότητα είναι ένα περιβαλλοντικό κίνητρο, ένα έναυσμα για το ποιες κοινωνικές στρατηγικές θα χρησιμοποιήσουμε. Ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία μοιραζόμαστε αυτά που έχουμε μεταξύ μας ή ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία χρειάζεται να μαχόμαστε για το καθετί που μπορούμε να αρπάξουμε;…

Στην Αγγλία πολλοί πήραν και δεύτερο δάνειο για να αγοράσουν αυτοκίνητο και άλλα αγαθά. Αυτό αποδεικνύει μέρος της πίεσης για κατανάλωση, η οποία είναι αυξημένη λόγω του ότι υπάρχει μεγαλύτερος ανταγωνισμός για status –ένα status κατανάλωσης. Σε μια άνιση κοινωνία, αν έχεις δευτεροκλασάτα αγαθά, είσαι ένας πολίτης δεύτερης κατηγορίας. Η ψυχολογία έχει να επιδείξει κάποια πολύ ενδιαφέροντα πειράματα για το πώς οι άνθρωποι ανταποκρίνονται στο stress… Κάποιος, λοιπόν, εξέτασε όλες αυτές τις σχετικές μελέτες, περίπου 200, για να βρει ποιοι τύποι άγχους αυξάνουν πιο αξιόπιστα τα επίπεδα της κορτιζόνης μας. Και βρήκε ότι είναι η λεγόμενη ‘απειλή της κοινωνικής εκτίμησης’, το ότι δηλαδή οι άνθρωποι κρίνουν την επίδοσή σου και τον χώρο στον οποίο κινείσαι, το αν αφήνεις μετέωρο τον εαυτό σου, αν έχεις κάποια κακή επίδοση, αν κάνεις κάποια βλακεία και εκτεθείς…Αυτού του είδους οι καταστάσεις είναι οι πιο σημαντικές πηγές άγχους για την κοινωνία μας. Και, φυσικά, οι ανισότητες αυξάνουν τα επίπεδα της ‘απειλής κοινωνικής εκτίμησης’. Κρίνουμε ο ένας τον άλλον και η αξιολόγησή μας σχετίζεται ολοένα και περισσότερο με την θέση των γύρω μας στην κοινωνική ιεραρχία. Είσαι κάποιος σημαντικός, κάποιος που αξίζει την προσοχή μου και τον σεβασμό μου; Ή δεν πιάνεις μία, οπότε μπορώ να σε αγνοήσω;…

Αν είσαι αγχωμένος 20 λεπτά ή μία ώρα, αυτό δεν έχει καμία συνέπεια για την υγεία σου. Αν αυτό, όμως, συνεχιστεί για μέρες, βδομάδες και μήνες, το ανοσοποιητικό σου σύστημα χάνει τον έλεγχό του και το καρδιαγγειακό σου σύστημα υποφέρει, άρα είσαι πολύ πιο εκτεθειμένος σε σοβαρούς κινδύνους για την υγεία σου… Και το άγχος μάς επηρεάζει με δύο τρόπους. Ο ένας είναι αυτός που ήδη περιέγραψα. Ο άλλος έχει να κάνει με το γεγονός ότι για να αντιμετωπίσουμε το stress πίνουμε περισσότερο, καπνίζουμε περισσότερο, καταναλώνουμε περισσότερο. Τρώμε για να ανακουφιστούμε. Εφαρμόζουμε όλων των ειδών τις μεθόδους για να αυτοϊαθούμε. Μπορεί να είναι ένα μικρότερο κομμάτι της όλης εικόνας, αλλά είναι μέρος της. Οπότε υπάρχουν άμεσες συνέπειες του άγχους στις αντιδράσεις της συμπεριφοράς μας σε αυτό, κάτι που εξηγεί γιατί οι σχετικές με την υγεία συμπεριφορές έχουν ένα κοινωνικό συστατικό…

Σε κοινωνίες με μεγάλη ανισότητα, οι άνθρωποι όλων των εισοδηματικών αποχρώσεων τα πάνε άσχημα στον τομέα της υγείας. Οι συνέπειες είναι πιο σοβαρές στην βάση, αλλά φαίνεται ότι διαπερνούν και το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού της συγκεκριμένης χώρας. Οπότε, ακόμη και οι άνθρωποι της μεσαίας τάξης σε μια κοινωνία άνιση θα έχουν πιο σύντομη ζωή, θα είναι πιο εύκολο να γίνουν υπέρβαροι, τα παιδιά τους θα είναι πιο πιθανό να μπλέξουν με τα ναρκωτικά και τη βία και να τα πάνε άσχημα στο σχολείο… Βασικά, αυτό για το οποίο μιλάμε εδώ είναι μια γενική κοινωνική δυσλειτουργία, με όλων των ειδών τα αποτελέσματα. Παράγοντες όπως οι εφηβικές εγκυμοσύνες, το επίπεδο της εγκληματικότητας, το προσδόκιμο όριο ζωής κ.λ.π. συνδέονται απόλυτα με το πόσο άνιση είναι μια κοινωνία και επηρεάζουν όλο το κοινωνικό φάσμα –και όχι μόνο τους φτωχούς.”

Σε πρώτη ανάγνωση, οι δύο προσεγγίσεις -για την υγεία και την ασθένεια- μοιάζουν αλληλοαποκλειόμενες. Με μια πιο προσεκτική ματιά, διαπιστώνουμε ότι είναι μάλλον συμπληρωματικές. Σκέφτομαι, όμως, ότι εάν μάχεσαι την κοινωνική αδικία μπορεί και να κάνεις πρόληψη της υγείας, της δικής σου ή τρίτων. How about that?

Τα νοικοκυριά έκοψαν και τον οδοντίατρο

Μεταφέρω αποσπάσμα από το άρθρο της Γαλήνης Φούρα στην Καθημερινή της Κυριακής (σελ.36) με τον τίτλο ‘Τα νοικοκυριά έκοψαν και τον οδοντίατρο’

“… Η οδοντιατρική περίθαλψη, η συμβουλευτική και οι προληπτικές εξετάσεις θεωρούνται, ελλείψει χρημάτων, ‘αγαθά πολυτελείας’, με αποτέλεσμα την μείωση της ζήτησης μόνο στα ‘αναγκαία’ και επείγοντα.

… Καθώς οι δαπάνες για οδοντιατρική περίθαλψη καλύπτονται κατά 98% από τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη, διαπιστώνονται ήδη σοβαρά προβλήματα στον τομέα αυτόν, με τουλάχιστον έναν στους δύο Έλληνες να μην επισκέπτεται οδοντίατρο ούτε σε ετήσια βάση. Σύμφωνα με μαρτυρίες οδοντιάτρων, οι πελάτες τους περιορίζονται στα απαραίτητα για να αντιμετωπίσουν τον πόνο ή κάποιο εμφανές αισθητικό πρόβλημα. ‘Όσοι δεν έχουν να πληρώσουν, αναφέρουν, αντιμετωπίζουν το πρόβλημά τους κατα δύναμη με φθηνές, επιφανειακές ή λάθος λύσεις και άγνωστα αποτελέσματα’

… Ο καθηγητής Οικονομικών της Υγείας κ. Κυριόπουλος, επισημαίνει ότι όσον αφορά την χρησιμοποίηση των υπηρεσιών υγείας, έχει διαπιστωθεί ότι κάτω  από συνθήκες οι οποίες είναι περιοριστικές ή πιεστικές, τα νοικοκυριά  κατανέμουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό προς βασικότερες ανάγκες διαβίωσης, αποσυρόμενα από ένα μέρος της ιατρικής περίθαλψης, το οποίο θεωρούν ότι δεν είναι επείγον ή αναγκαίο. Επομένως η ζήτηση για ιατρικά αγαθά και υπηρεσίες που θεωρούνται ‘αγαθά πολυτελείας’, όπως είναι η οδοντιατρική φροντίδα, οι προληπτικές εξετάσεις και οι συμβουλές από γιατρούς, μειώνεται. Παράλληλα, σε έρευνα που έγινε από τον τομέα ΟΙκονομικών της ΕΣΔΥ για την χρησιμοποίηση των υπηρεσιών του ΙΚΑ, τα τελευταία τριάντα χρόνια βρέθηκε ότι πολιτικές με περιοριστικό χαρακτήρα στα οικογενειακά εισοδήματα, κατά συνέπεια και στην αγοραστική δύναμη, στρέφουν τα νοικοκυριά να κάνουν μεγαλύτερη χρήση ιατρικών υπηρεσιών μέσω της κοινωνικής ασφάλισης. Όταν η αγοραστική δύναμη ανεβαίνει, τότε τα νοικοκυριά προτιμούν τις υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα, έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν ιατρικές υπηρεσίες για να ελαχιστοποιήσουν το κόστος του χρόνου το οποίο αντιμετωπίζουν στις δημόσιες υπηρεσίες.

Σε περιόδους στενότητας αναγκάζονται να επωμιστούν αυτό το κόστος, απαλλασσόμενα αντίστοιχα από την ιδιωτική δαπάνη”

Σας ακούγονται γνώριμα όλα αυτά; Μάλλον ναι. Θα ήθελα να κάνω τρεις παρατηρήσεις:

• Ο οδοντιατρικός κλάδος χρειάζεται να βρεί νέους τρόπους επικοινωνίας με το κοινό [τους καταναλωτές/χρήστες των υπηρεσιών υγείας] προκειμένου να προβάλει την πραγματική κατάσταση που υπάρχει στις οδοντιατρικές υπηρεσίες σήμερα. Σε αυτή την περίπτωση, είναι αναγκαίο να χρησιμοποιηθεί γλώσσα σαφής, κατανοητή, ξεκάθαρη και άμεση για θέματα  που απαντούν στις ανάγκες των ατόμων (όπως είναι, για παράδειγμα, η προστασία της υγείας, η οικονομική επιβάρυνση, οι ποιοτικές υπηρεσίες κ.ά). Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η επιλογή του συγκεκριμένου άρθρου της Καθημερινής: όλοι μας, ανά διαστήματα, διαβάζουμε παρόμοια κείμενα σε κάποιες εφημερίδες και περιοδικά ή ακούμε και βλέπουμε εκπομπές με αυτό το περιεχόμενο οι οποίες, συνήθως, αποτελούν ευκαιρίες συζήτησης και διαλόγου. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, οι οδοντίατροι μπορούν να γίνουν κοινωνοί της πραγματικότητας  που βιώνουν αυτοί και οι πολίτες, με στόχο την αλληλοκατανόηση και συναντίληψη.

• Τι γίνεται όμως με την σιωπηλή πλευρά της ιστορίας; Με ποιον τρόπο βιώνουν την κρίση στο επάγγελμα οι οδοντίατροι ; Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και πώς ανταπεξέρχονται; Με ποιους τρόπους διαχειρίζονται ασθενείς, συνεργάτες, βοηθητικό προσωπικό και πώς σχετίζετονται όλα αυτά με την ποιότητα της εργασίας τους; Πώς είναι να εργάζεσαι μόνος/μόνη, πώς είναι σε μία κλινική ως υπάλληλος ή να συνεργάζεσαι μέ άλλους συναδέλφους σε μία κοινή επιχείρηση; Αυτά τα ερωτήματα θα είναι το θέμα του επόμενου άρθρου.
• Πώς είναι να εργάζεσαι παρέχοντας υπηρεσίες για ‘αγαθά πολυτελείας’; Και από πότε το χαμόγελο, η δυνατότητα να μασάς την τροφή σου και η ικανότητα να μιλάς καθαρά έτσι ώστε να σε καταλαβάινουν οι άλλοι, έγιναν πολυτέλειες;

Ευκαιρίας δοθείσης

Για όσους/ες από εσάς ενδιαφέρονται να μας γνωρίσουν από κοντά, θα είμαστε στην Θεσσαλονίκη με αφορμή το Π.Ο.Σ. και, πιο συγκεκριμένα, την Παρασκευή 23/10  αίθουσα Ε’ έχουμε Ελεύθερη Ανακοίνωση 9-9.10 (ναι, είναι πολύ πρωί…) με θέμα ‘Απόψεις για την στοματική υγεία και υγιεινή ατόμων που παρακολουθούν προγράμματα απεξάρτησης στην περιοχή της Αθήνας’ . Εννοείται ότι την ίδια μέρα έχει ενδιαφέρουσες ομιλίες με αντικείμενο την Κοινωνική Οδοντιατρική και την Αγωγή Στοματικής Υγείας, όπου θα παρεβρεθούμε επίσης.

Αλλαγή θέματος.

Την Δευτέρα ήμουν τυχερός, καθώς βρέθηκα σε δύο πολύ όμορφες εκδηλώσεις: η πρώτη ήταν η συνέντευξη του σκηνοθέτη Ken Loach στον βιβλοπωλείο Ιανός και η δεύτερη ήταν η συναυλία του Kronos Quartet στο Παλλάς. Και για τα δύο θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες (το εννοώ!) θα περιοριστώ όμως σε δύο μικρά σχόλια.

Για το πρώτο: όσο μεγάλος και αν είναι ο Δάσκαλος, παραμένει αναξιοποίητος εφόσον δεν υπάρχει κάτι για το οποίο χρειάζεσαι την καθοδήγησή του.

Για το δεύτερο: what is the taste of music? ή what is the music of taste?

Υλικό για μελέτη

Πατώντας εδώ θα βρείτε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Στοματική Υγεία (πηγή: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης)

Πατώντας εδώ θα βρείτε το Σχέδιο Νόμου για την Οργάνωση και Λειτουργία του Γενικού Συστήματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (πηγή: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης)

Πατώντας εδώ θα βρείτε το Προεδρικό Διάταγμα για την ίδρυση και Λειτουργία Ιδιωτικών Φορέων Παροχής Υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (πηγή: Νέα Κίνηση Οδοντιάτρων Θεσσαλονίκης)

Έρχεται και το 28ο ΠΟΣ…

Καλό διάβασμα! (οι ερωτήσεις θα είναι πολλαπλής διαλογής)

Στοχασμός για την Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΟΣΑ, Δευτέρα 22/09 (Οι κανόνες της διαπραγμάτευσης)

Ο οδοντιατρικός κλάδος βρίσκεται, τα τελευταία χρόνια, σε διαρκείς διαπραγματεύσεις με τις ηγεσίες διαφορετικών υπουργείων, για μία σειρά από σοβαρά ζητήματα: το ασφαλιστικό, το φορολογικό, ο ανταγωνισμός, η λειτουργία του συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας της υγείας, η εμπορευματοποίηση της υγείας, οι συμβάσεις με ταμεία, οι άδειες λειτουργίας οδοντιατρείων κ.ά. Είναι γεγονός ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συνδικαλιστικά όργανα τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις και οι οδοντίατροι βρισκόμαστε διαρκώς σε μία κατάσταση έκπληξης και θυμού για τις αδικίες που δεχόμαστε και την αδράνεια που παρατηρούμε στις αντιδράσεις των εκπροσώπων μας. Είναι επίσης γεγονός ότι η πολιτική ηγεσία σπάνια δέχεται έναν επί της ουσίας διάλογο για τα επί μέρους ζητήματα και, με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται επιπλέον πόλωση και αντιπαράθεση.

Η θεωρία των διαπραγματεύσεων μπορεί να προσφέρει ένα ψύχραιμο τρόπο αντίληψης της κατάστασης και, πιθανώς, εναλλακτικές λύσεις για την διεκδίκηση αιτημάτων και την επίτευξη στόχων.

Ανεξαρτήτως των εμπλεκομένων πλευρών και του διακυβεύματος, φαίνεται πως υπάρχουν πέντε βασικά στάδια-διεργασίες σε μία διαπραγμάτευση:

· Η προετοιμασία για την διαπραγμάτευση

· Η έναρξη της διαπραγμάτευσης

· Η ανταλλαγή πληροφοριών

· Η προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος και

· Η επίτευξη ή μη συμφωνίας

Γενικά, το πιο σημαντικό στάδιο από όλα φαίνεται πως είναι εκείνο της προετοιμασίας: μία καλή προετοιμασία αποτελεί το 85% μιας επιτυχημένης διαπραγμάτευσης. Σε αυτή την φάση προσδιορίζεται το διακύβευμα και θέτονται οι στόχοι που θέλουμε να πετύχουμε από την διαπραγμάτευση. Επεξεργαζόμαστε εναλλακτικές λύσεις, προσδιορίζουμε ενδεχόμενες συνέπειες και καθορίζουμε επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Είναι εδώ που χρειάζεται να περιγράψουμε την ΒΑΤΝΑ (Best Alternative to a Negotiated Agreement) δηλαδή την ελάχιστα αποδεκτή συμφωνία, πέραν της οποίας δεν μπορούμε να συνεχίσουμε την διαπραγμάτευση [για παράδειγμα, ζητάω για το σπίτι που πουλώ 100.000€, είμαι ικανοποιημένος με 90.000€ αλλά δεν πέφτω κάτω από 80.000€ (ΒΑΤΝΑ)]. Κατά την προετοιμασία γίνεται προσεκτική μελέτη του ιστορικού της σχέσης των δύο πλευρών και διερευνώνται τα διαπραγματευτικά ατού και τα στοιχεία ισχύος που διαθέτουμε. Σε κάθε περίπτωση, ο προσδιορισμός των προαναφερθέντων δεδομένων αφορά όχι μόνο τους στόχους και τις προσδοκίες της δικής μας πλευράς αλλά και εκείνα της άλλης πλευράς. Ο σχεδιασμός στρατηγικής και η δημιουργία ατζέντας αποτελούν τα τελευταία στάδια της προετοιμασίας και την σύνθεση όλων των δεδομένων που έχουμε συλλέξει.

Η έναρξη μίας διαπραγμάτευσης αφορά, συνήθως, ένα πρωτόκολλο που σχετίζεται με τις ημερομηνίες και την διάρκεια των συναντήσεων, την ατζέντα των συνομιλιών κλπ. Οι δεξιότητες του διαπραγματευτή, αποτελούν τα σημαντικότερα στοιχεία, στα επόμενα στάδια της διαπραγμάτευσης (ανταλλαγή πληροφοριών, προσπάθεια επίλυσης, επίτευξη συμφωνίας): οι επικοινωνιακές ικανότητες, το διαπραγματευτικό στυλ, η καλή προετοιμασία, η δημιουργική διαχείριση των συναισθημάτων, η ακεραιότητα και το κύρος του διαπραγματευτή επηρεάζουν, σε μεγάλο βαθμό, την πορεία και το αποτέλεσμα της διαδικασίας.

Όπως, βέβαια, γνωρίζουμε η επίτευξη συμφωνίας δεν είναι πάντοτε εφικτή. Και στην περίπτωση που υπάρχει αποτέλεσμα στις διαπραγματεύσεις, δεν σημαίνει ότι είναι ικανοποιημένες και οι δύο πλευρές. Η διαδικασία που περιγράφηκε μπορεί να έχει «κυκλικό χαρακτήρα», καθώς μετά από μία αποτυχημένη διαπραγμάτευση υπάρχει πλούσιο υλικό για καλή προετοιμασία, μέχρι την επόμενη συνάντηση.

Ας προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε όσα αναφέρθηκαν μέχρι τώρα στην περίπτωση των διεκδικήσεων των οδοντιάτρων από την Πολιτεία.

· Πόσο καλά προετοιμασμένοι είμαστε, πριν ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις με τους εκάστοτε υπεύθυνους φορείς;

Αυτό σημαίνει ότι για κάθε μία παράμετρο, από αυτές που αναλύθηκαν παραπάνω (π.χ. στόχοι, εναλλακτικές, ατζέντα κλπ), υπάρχει σαφής περιγραφή των δεδομένων και των στοιχείων που την απαρτίζουν. Κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο, όχι μόνο επειδή θα χρειαστεί να έχουμε ισχυρή θέση αλλά, κυρίως, γιατί οφείλουμε να ενημερώσουμε εκείνους που εκπροσωπούμε (δηλαδή τους οδοντιάτρους που είναι και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι) για την στρατηγική που πρόκειται να ακολουθήσουμε κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων, να την υποστηρίξουμε με επιχειρήματα, να είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε τις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν σε περίπτωση αποτυχίας και το κυριότερο να περιγράψουμε δημιουργικούς τρόπους διεκδίκησης των συμφερόντων και προσέγγισης των στόχων. Για παράδειγμα, η περίπτωση του Προεδρικού Διατάγματος για την λειτουργία ιδιωτικών φορέων παροχής υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, που ήταν και το θέμα της έκτακτης γενικής συνέλευσης του ΟΣΑ, την Δευτέρα 22/09. Ορισμένες απορίες άξιες λόγου: τι ακριβώς προτείνει το σχέδιο νόμου; Σε ποια φάση της διαδικασίας βρίσκεται η ψήφισή του; Με ποιους τρόπους επηρεάζει τον οδοντιατρικό κλάδο και γιατί; Υπάρχουν συνάδελφοι που πλήττονται και υπάρχουν συνάδελφοι που ωφελούνται; Ποιες ήταν οι θέσεις των συνδικαλιστικών μας οργάνων στο παρελθόν και σήμερα και ποια επιχειρηματολογία τις συνοδεύει; Τι ακριβώς επιδιώκουμε από τις διαπραγματεύσεις και γιατί; Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες μίας επιτυχημένης και μίας αποτυχημένης, για εμάς, διαπραγμάτευσης; Ποια είναι τα διαπραγματευτικά μας ατού; Ποιοι είναι οι σύμμαχοί μας; Από πού πηγάζει η όποια ισχύς διαθέτουμε και με ποιους τρόπους μπορούμε να την ενισχύσουμε; Ποια στρατηγική επιλέγουμε να ακολουθήσουμε και πώς σχετίζεται με τις προσδοκίες που έχουμε για το μέλλον του κλάδου; Γιατί επιλέγουμε συγκεκριμένες κινητοποιήσεις και όχι κάποιες άλλες; Με ποιους τρόπους λαμβάνονται οι αποφάσεις και πως ενημερώνονται οι ενδιαφερόμενοι; Ποιοι παίρνουν μέρος στις διαπραγματεύσεις και γιατί;

Ποιοι είναι οι στόχοι και οι επιδιώξεις του Υπουργείου με την κατάθεση του νομοσχεδίου; Σε ποια σημεία μπορεί να συμφωνούμε με τις προτάσεις του Υπουργείου και γιατί; Με ποιους τρόπους έχουμε επιλέξει να γεφυρώσουμε τις διαφορές, πού πετύχαμε, πού αποτύχαμε και γιατί;

Εάν είχαν τεθεί και απαντηθεί, έως ένα βαθμό, κάποια από αυτά τα ερωτήματα στην συνάντηση της Δευτέρας (ίσως και νωρίτερα) τότε οι απόψεις που κατατέθηκαν εκείνο το βράδυ, από όσους συναδέλφους τοποθετήθηκαν πάνω στο θέμα, μπορεί να ήταν πολύ διαφωτιστικές και σίγουρα λιγότερο χαώδεις και ασύνδετες. Σε ένα πλαίσιο καλά προσδιορισμένο κάθε θέση, άποψη ή φωνή έχει μοναδική αξία και σημασία και δεν πάει χαμένη. Αντιθέτως, σε μία συζήτηση χωρίς όρια, με ελλιπή πληροφόρηση και ασαφές περιεχόμενο ακόμη και τα καλύτερα επιχειρήματα μπορεί να λιμνάσουν στο πεδίο της απροσδιοριστίας.

· Η απουσία οράματος και σχεδιασμού για το μέλλον του κλάδου –κατά συνέπεια και για το μέλλον της φροντίδας της στοματικής υγείας του Ελληνικού πληθυσμού, καθώς αυτά τα δύο σε μεγάλο βαθμό τέμνονται- είναι εμφανής. Και, όπως γνωρίζουμε πολύ καλά, η φύση απεχθάνεται τα κενά: εάν δεν υπάρχει ξεκάθαρη και ομόφωνη, κατά το δυνατόν, θέση για το είδος των υπηρεσιών που θέλουμε να προσφέρουμε και την ταυτότητα του κλάδου που ζητάμε να είμαστε, κάποιος άλλος θα το κάνει αυτό για εμάς.

· Εάν συνδικαλισμός είναι η απλή αντιπαράθεση απόψεων και όχι ο γόνιμος διάλογος που θα οδηγήσει σε κοινές αποφάσεις και κινητοποιήσεις, τότε σε αυτόν τον τομέα είμαστε ακόμη στο δόγμα «πονάει δόντι, βγάζει δόντι». Χρειάζονται υπερβάσεις, υποχωρήσεις, ανοιχτά αυτιά, διάθεση ανάληψης ρίσκων και, το κυριότερο, ανοικτή πληροφόρηση, άμεση ενημέρωση και επιμονή.

· Για να μπορέσουμε να κρίνουμε εάν κάποιοι μας εκπροσωπούν ικανοποιητικά ή όχι, χρειάζεται η ενεργητική μας συμμετοχή, η δημιουργική ενασχόληση με τα κοινά (ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τον καθένα) και η διαρκής διερεύνηση δεδομένων που μπορεί να βρίσκονται έξω από τον χώρο του ιατρείου μας. Χρειάζεται να απαιτήσουμε σαφήνεια, ξεκάθαρες θέσεις και σαφή επιχειρήματα καθώς, μόνο με αυτό τον τρόπο μπορεί να πραγματοποιηθεί γόνιμος και ανοικτός διάλογος.

· Όπως παρατήρησε ένας συνάδελφος, το βράδυ της Δευτέρας, φαίνεται να υπάρχουν τρεις κατηγορίες οδοντιάτρων –και μάλλον εννοούσε την μεγάλη πλειοψηφία των ελεύθερων (πολιορκημένων) επαγγελματιών: εκείνοι που οδεύουν προς την σύνταξη, αυτοί που βρίσκονται στα μέσα περίπου της άσκησης του επαγγέλματος και οι νέοι. Τα συμφέροντα των ομάδων αυτών δεν είναι πάντοτε τα ίδια και αρκετές φορές βρίσκονται σε αντιπαράθεση. Αυτό δεν είναι κακό. Εκείνο, όμως, που είναι καταστροφικό βρίσκεται στην αδυναμία κατανόησης των ουσιαστικών δυσκολιών που μπορεί να αντιμετωπίζει η κάθε ομάδα, προβλήματα και δυσκολίες που τελικά αφορούν όλους μας. Δεν χρειάζεται να επαναληφθεί το φαινόμενο της προηγούμενης δεκαετίας, όπου οι τότε νέοι οδοντίατροι καλέστηκαν να αντεπεξέλθουν στις καινοφανείς και ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες του ελεύθερου επαγγέλματος (μεγάλος αριθμός οδοντιατρείων, απουσία συμμετοχής ταμείων, οικονομική δυσπραγία κλπ), μακριά από τις φιλοδοξίες και τις προσδοκίες τους. Η πρόληψη εμφάνισης αυτής της κατάστασης, αλλά και η ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων, ήταν σε μεγάλο βαθμό ευθύνη των Συλλογικών οργάνων, τα οποία όφειλαν να είχαν την διορατικότητα να προβλέψουν τα γεγονότα και την τόλμη να επιβάλλουν τρόπους αποφυγής τους. Αντίθετα, παρατηρήθηκε καθυστέρηση στις αντιδράσεις, ασυνεννοησία, ατολμία και απουσία στρατηγικής (αυτό είναι μάλλον κάποιου τύπου μοτίβο, αφού αναδύεται διαρκώς). Η ηγεσία που ενδιαφέρεται και ανησυχεί, είναι υποχρεωμένη να ‘διαβάσει’ προσεκτικά και σε βάθος τα δεδομένα, προκειμένου να απαντήσει στις δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον της φροντίδας της στοματικής υγείας στη χώρα. Εξάλλου, είναι η παρουσία στα δύσκολα που βαραίνει για τον καπετάνιο και οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε απαιτητικές καταστάσεις κρίνουν το έργο και την δράση του. Ποτέ δεν είναι αργά για να μάθουμε από τα λάθη του παρελθόντος. Ίδωμεν.

Ο φόβος του οδοντίατρου

In Rainbows

Πέρασε σχεδόν ένας μήνας από την τελευταία καταχώρηση, χρόνος που επέτρεψε την απομάκρυνση από μία σειρά δραστηριότητες και οδήγησε στην στροφή προς τα έσω, προκειμένου να επιστρέψουμε λίγο περισσότερο δημιουργικοί και κεφάτοι.

Mία αιτία ήταν η βλάβη του υπολογιστή, minor damage, η οποία επέτρεπε την πρόσβαση στο blog αλλά όχι την ανάρτηση κειμένων. Αυτό ήταν μάλλον καλό, καθώς μας δόθηκε η ευκαιρία να συζητήσουμε με τρίτους για την ποιότητα και το ενδιαφέρον των καταχωρήσεών μας και να σκεφτούμε βελτιώσεις και αλλαγές. Επιπλέον, αποδεχθήκαμε το γεγονός ότι τα πράγματα χρειάζονται χρόνο για να γίνουν και πως η απουσία είναι εξίσου σημαντική με την παρουσία. Αυτά τα ολίγα ως εισαγωγή. Ορισμένα νέα τώρα!

Καταρχήν, έγινε η πρώτη επίσκεψη σε Θεραπευτική Κοινότητα, από την Ομάδα των Εθελοντών (συγκεκριμένα την Βαρβάρα και τον Θοδωρή) και έτσι εγκαινιάστηκε η νέα χρονιά για το πρόγραμμα, μάλλον πετυχημένα (λεπτομέρειες εν καιρώ).

Ακόμη, έχει ξεκινήσει συνεργασία με την Θεραπευτική Κοινότητα Διάβαση, προκειμένου να τυπωθεί εκπαιδευτικό υλικό- με θέμα την φροντίδα της στοματικής υγείας- για τα μέλη των Κοινοτήτων. Η Ομάδα Γραφιστικής, της συγκεκριμένης Κοινότητας, έχει αναλάβει το στήσιμο του φυλλαδίου, το οποίο θα είναι σύντομα στον δρόμο για το τυπογραφείο. Το γεγονός αυτό είναι πολύ σημαντικό για πολλούς λόγους, κυρίως όμως επειδή ο Ο.Σ.Α. δημιουργεί γέφυρα επικοινωνίας με ένα χώρο εκτός της Οδοντιατρικής και ανοίγεται, ακόμη περισσότερο, σε ομάδες που θεωρούνται απαιτητικές και δύσκολες.

Από 30/11 έως 2/12, πραγματοποιείται στην Πάτρα το 27^ο Πανελλήνιο Οδοντιατρικό Συνέδριο, με τον τίτλο «Ο πόνος στην οδοντιατρική πράξη». Για τον οδοντιατρικό κλάδο, αυτή είναι η κορυφαία στιγμή του χρόνου, καθώς η επιστημονική κοινότητα και οι επαγγελματίες της στοματικής υγείας συναντώνται, ανταλλάσουν εμπειρίες και ιδέες, προάγοντας την βελτίωση της επιστημονικής γνώσης, διαχέοντας ταυτόχρονα στην κοινωνία τις εξελίξεις στο πεδίο της φροντίδας της στοματικής υγείας. Μελετώντας το προκαταρκτικό πρόγραμμα, εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κάποιος πως η κύρια θεματολογία περιστρέφεται γύρω από την θεραπευτική/επανορθωτική οδοντιατρική, ενώ ζητήματα Πρόληψης, Κοινωνικής Οδοντιατρικής και σχέσεων οδοντιάτρου και ασθενή εμφανίζονται ελάχιστα ή απουσιάζουν τελείως. Αναρωτιέμαι, ο κόσμος έχει τις ίδιες ανησυχίες; Προφανώς ενδιαφερόμαστε για την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας αλλά η αδράνεια στο πεδίο της Πρόληψης καθορίζει την μελλοντική κατάσταση της στοματικής υγείας του Ελληνικού Πληθυσμού. Πόσο οργανωμένοι είμαστε σε αυτόν τον τομέα; Τι δράσεις υπάρχουν; Πόσο αποτελεσματικές είναι; Τι γίνεται με τις ειδικές ομάδες του ενήλικου πληθυσμού; Πόσο ευαισθητοποιημένοι και καταρτισμένοι είναι οι επαγγελματίες της στοματικής υγείας στα θέματα σχέσεων με τους/τις ασθενείς τους; Σε τέτοιου τύπου Συνέδρια, υπάρχει χώρος να εκφραστούν παρόμοιες ανησυχίες ή σκέψεις; Αν όχι, ποιο θα ήταν το κατάλληλο πλαίσιο υποστήριξης και ανάδειξης αυτών των θεμάτων;

Τέλος, πριν από λίγες εβδομάδες κυκλοφόρησε το νέο πόνημα των Radiohead με τον τίτλο In Rainbows. Αν ψάξετε στο διαδίκτυο θα βρείτε την σχετική φιλολογία που το ακολούθησε, εδώ θέλω απλώς να σχολιάσω την δημιουργική πορεία μίας παρέας ανθρώπων (μουσικών και όχι μόνο) οι οποίοι παρεμβαίνουν στα πράγματα της κοινωνικής ζωής δυναμικά και καινοτόμα, κάνοντας μουσική, διερευνώντας καινούρια μονοπάτια, αφήνοντας πίσω τους πολύτιμα δώρα, για όποιον/α έχει την διάθεση να τα συλλέξει. Ακόμα και αν δεν γνωρίζετε την αγγλική γλώσσα, αφήστε την μουσική να σας παρασύρει και επιτρέψτε στον εαυτό σας να ξεφύγει από το δεδομένο και σίγουρο παιχνίδι της καθημερινότητας. Για επανηλλειμένες ακροάσεις.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μια ματιά στο μέλλον (;)

Εξαιρετικός καιρός για το οδοντιατρικό επάγγελμα, μα όχι για τα δόντια

Εξαιρετικά καλογραμμένο άρθρο στους New York Times, το οποίο προτιμώ να αφήσω ασχολίαστο, προκειμένου να στοχαστεί ο κάθε ένας και η κάθε μία για το πού μπορεί να πηγαίνουν τα πράγματα.