Υπάρχει προηγούμενη εμπειρία και αν ναι, τι μπορούμε να διδαχτούμε από αυτήν;

Η αναδρομή στην βιβλιογραφία, αλλά και οι συζητήσεις με τους φορείς που προαναφέρθησαν, έδειξαν πως δεν υπάρχει καταγραφή κάποιου οργανωμένου προγράμματος προαγωγής της στοματικής υγείας σε Θεραπευτικές Κοινότητες, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Έτσι, αποφασίστηκε η υλοποίηση του προγράματος, την πρώτη χρονιά τουλάχιστον, να έχει χαρακτήρα πιλοτικό, δηλαδή να στοχεύει κυρίως στην καταγραφή των παραγόντων που επηρεάζουν την εφαρμογή του- τις δυσκολίες, τα εμπόδια, τα θετικά στοιχεία, τις πετυχημένες συνεργασίες και κάθε άλλο στοιχείο που μπορεί να είναι χρήσιμο σε μελλοντική πραγματοποίηση της παρέμβασης. (Κατά την επίσκεψη στις Κοινότητες, στην φάση της πιλοτικής υλοποίησης, έγινε γνωστό ότι σε ορισμένες Δομές, ένα με δύο έτη πριν, είχε γίνει αγωγή στοματικής υγείας από ομάδα οδοντιάτρων, η οποία συνεργαζόταν με τους Γιατρούς του Κόσμου)

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά και οι ιδιαιτερότητες της ομάδας-στόχου;

Είναι γεγονός ότι τα άτομα που κάνουν χρήση ουσιών (ιδιαίτερα ηρωίνης) αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στοματικής υγείας (απώλειες δοντιών, εκτεταμένες τερηδόνες, περιοδοντίτιδες, χρόνιες ουλίτιδες και άλλες βλάβες των μαλακών ιστών του στόματος κ.ά) τα οποία επιδεινώνονται με την αύξηση της ηλικίας (δηλαδή την μακροχρόνια χρήση). Επίσης, είναι οροθετικοί/ ές, σε υψηλά ποσοστά, για τους ιούς της ηπατίτηδας Β και C, καθώς και για τον ιό ΗΙV (σε μικρότερο αριθμό ατόμων)1-3. Επιπλέον, άτομα που κάνουν χρόνια χρήση ουσιών, εμφανίζουν, πολύ συχνά, σοβαρά προβλήματα υγείας, προβλήματα και δυσκολίες συμπεριφοράς, βιώνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και συναντούν σοβαρά εμπόδια στην επανένταξή τους στις συνηθισμένες κοινωνικές δραστηριότητες (εργασία, εκπαίδευση κλπ)4-12. Η εφαρμογή, λοιπόν, του προγράμματος προαγωγής της στοματικής υγείας σε έναν πληθυσμό, με σοβαρά προβλήματα υγείας του στόματος και μεγάλες ανάγκες αποκατάστασης, που αντιμετωπίζει το φάσμα της ανεργίας και οικονομικής δυσπραγίας, στο πλαίσιο των υψηλά αμοιβομένων υπηρεσιών της οδοντιατρικής φροντίδας, υπήρχε ο κίνδυνος να μην απαντούσε στις ανάγκες των ατόμων της ομάδας-στόχου, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητά του αποκλειστικά στο θεωρητικό πεδίο. Βέβαια, το γεγονός ότι τα άτομα, μέσα στις Κοινότητες, βρίσκονται ήδη σε μία διαδικασία επαναπροσδιορισμού και αξιολόγησης της ταυτότητάς τους, αποτελεί ένα ιδαίτερα θετικό στοιχείο καθώς θα μπορούν πιο εύκολα να αφομοιώσουν νέες πληροφορίες και δεδομένα, σχετικά με την υγεία τους.

Ποιοι φορείς σχετίζονται με την ομάδα-στόχο και πόσο εύκολη είναι η συνεργασία με κάθε έναν από αυτούς;

Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί φορείς οι οποίοι δραστηριοποιούνται στα ζητήματα της χρήσης ουσιών (πρόληψη, θεραπεία, επανένταξη κ.ά.), σημαντικότεροι των οποίων είναι το Πρόγραμμα 18ΑΝΩ (Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθήνας), το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) και ο Οργανισμός Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ) . Σε αυτή την φάση του προγράμματος έγινε προσπάθεια προσέγγισης των δύο πρώτων, με βασικά κριτήρια την πολύχρονη εμπειρία και οργάνωση, των προαναφερθέντων μονάδων, στην λειτουργία προγραμμάτων απεξάρτησης και την αναγκαιότητα για περιορισμένο αριθμό Κοινοτήτων (έως επτά), στις οποίες θα πραγματοποιούνταν οι παρεμβάσεις. Η συνεργασία και στις δύο περιπτώσεις, από την πρώτη στιγμή, ήταν άψογη: ανταλλάχθηκαν σημαντικές πληροφορίες, οι οποίες αποδείχθηκαν πολύτιμες κατά την εφαρμογή του προγράμματος ενώ, παράλληλα, τέθηκαν οι βάσεις για μία δημιουργική συνεργασία στο μέλλον.

1. Molendijk B., Ter Horst G., Kasbergen M., Truin G., Mulder J. Dental health in Dutch drug addicts. Community Dentistry and Oral Epidemiology 1996; 24: 117-119

2. Angelillo I., Grasso G., Sagliocco G., Villari P., D’ Errico M. Dental health in a group of drug addicts in Italy. Community Dentistry and Oral Epidemiology 1991; 19: 36 -37

3. Scheutz F. Dental health in a group of drug addicts attending an addiction clinic. Community Dentistry and Oral Epidemiology 1984; 12: 23-28

4. Tistas A., Ferguson M. Impact of opioid use on dentistry. Australian Dental Journal 2002; 47 (2): 94-98

5. Sheridan J., Aggleton M., Carson T. Dental health and access to dental treatment: a comparison of drug users and non-drug users attending community pharmacies. British Dental Journal 2001; 191 (8): 453-457

6. Bullock K. Dental care of patients with substance abuse. Dental Clinics of North America 1999; 43 (3): 513-526

7. Milosevic A., Agrawal N., Readfearn P., Mair L. The occurrence of toothwear in users of Ecstasy. Community Dentistry and Oral Epidemiology 1999; 27: 283-287

8. Μάτσα Κ. Ψάξαμε για ανθρώπους και βρήκαμε σκιές Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα (2001)

9. ΚΕΤΗΕΑ. Sociodemographic characteristics and patterns of use of clients who contacted KETHEA’S counseling centers in 1997. KETHEA, Therapy Center for Dependent Individuals, Athens, Greece (1998)

10. Poulopoulos C., Tsiboukli A. Socio-demographic differences, patterns of use and drop-out from Greek drug-free treatment programs. Drugs: education, prevention and policy 1999; 6 (1): 99-110

11. Fakiolas N., Styliaras G., Moula K. De-addicted persons and social exclusion. In “Dimension of Social Exclusion in Greece, Volume 1” National Centre of Social Research, Athens, Greece (1996)

12. Tsili S. Drug addicts and social exclusion. In “Dimension of Social Exclusion in Greece, Volume 2” National Centre of Social Research, Athens, Greece (1996)

Advertisements